Drugie życie starych obiektów

Kategorie: Lifestyle Silesia24
Utworzone: piątek, 26 września 2014 Autor: Dawid Kwiecień
fot. D. Kwiecień
Galeria Sztuki Współczesnej "Elektrownia"

 

Niegdyś Śląsk i Zagłębie kopalniami i hutami stały. Dziś charakter regionu jest  zupełnie inny, a mieszkańcy pracują głównie w branży usługowej. Coś jednak pozostało po przemysłowej historii regionu. To budynki i obiekty, które obecnie często popadają w ruinę, ale w część z nich tchnięto nowe życie.

Udane rewitalizacje

Przykładów udanych rewitalizacji nie trzeba daleko szukać. W centrum Katowic w Strefie Kultury powstała nowa siedziba Muzeum Śląskiego. Na terenie, na którym kiedyś funkcjonowała Kopalnia Węgla Kamiennego "Katowice" - szklane, przeźroczyste boksy współgrają z poprzemysłowymi obiektami. Zdecydowano się między innymi na wykorzystanie starej maszynowni, magazynu odzieży oraz wieży szybu "Warszawa", a w ostatnim czasie Muzeum Śląskiemu udało się uzyskać dofinansowanie rewitalizację kolejnych budynków - łaźni oraz stolarni. Projekt nowej siedziby został opracowany przez Riegler Riewe Architekten.

Galeria Szyb Wilson - rewitalizacja poprzemysłowych obiektów
Galeria Szyb Wilson, fot. archiwum Galerii Szyb Wilson

Innym miejscem wartym uwagi jest Galeria Szyb Wilson w Janowie-Nikiszowcu w Katowicach. 13 lat temu budynek działającej od 1826 roku kopalni "Wieczorek" nabrał nowego charakteru i dziś jest ważnym obiektem na kulturalnej mapie Katowic. To właśnie tu co roku odbywa się Międzynarodowy Festiwal Sztuki Naiwnej - Art Naif Festiwal. - Szyb Wilson, czyli dzisiejsza Galeria Szyb Wilson, został przejęty bezpośrednio po tym, jak zakończyła się działalność kopalni. Dlatego wszystkie pomieszczenie trzeba było zaadaptować, odremontować i wyposażyć, a także usunąć pozostałości po maszynach i sprzętach kopalnianych. Dzięki temu sale mogły pełnić nowe funkcje - powierzchni wystawienniczych, biur i magazynów. Niestety części niektórych budynków nie udało się uratować i zostały wyburzone. Inne odbudowano i dziś mają drugie życie - opowiada Karolina Luksa z Galerii Szyb Wilson.

Galeria Szyb Wilson - rewitalizacja poprzemysłowych obiektów
Galeria Szyb Wilson, fot. archiwum Galerii Szyb Wilson

Tam, gdzie od początku ubiegłego wieku działała Kopalnia Węgla Kamiennego "Gotwald" (pierwsza nazwa "Eminencja"), dziś mieszkańcy regionu robią zakupy i spędzają wolny czas. Silesia City Center to połączenie nowoczesnego obiektu z elementami przypominającymi o wcześniejszej funkcji tych terenów. - Od początku w założeniu miejsca było zachowanie artefaktów nawiązujących do górniczej tradycji tego miejsca, co więcej zależało nam na włączeniu ich w naturalny sposób w przestrzeń obiektu. Z jednej strony zrobiono to poprzez rewitalizację budynków pokopalnianych, zaadoptowano między innymi na kaplicę, biura, restaurację i sklepy, z drugiej poprzez zachowanie i odnowienie elementów dziś stanowią część stałej ekspozycji na Placu Słonecznym przed Silesią, dopełniając historię i tradycję tego miejsca. Ważne stało się pokazanie prawdziwych elementów, nie imitacji. Część elementów górniczych wpleciono także w architekturę centrum handlowego. Konstrukcja nowej części nawiązuje wyglądem do górniczego koszyka, jakim transportowano w XIX wieku węgiel, z kolei wewnątrz obiektu znajdujemy wypełnione węglem pylony - mówi Ewa Marcinek, dyrektor Silesia City Center.

Silesia City Center - rewitalizacja przemysłowych obiektów
Silesia City Center znajduje się na pokopalnianym terenie, fot. Silesia City Center

Udane rewitalizacje przeprowadzono również w Zagłebiu. W 2013 roku oficjalne otwarto Galerię Sztuki Współczesnej "Elektrownia" w ponad stuletnim budynku, który niegdyś funkcjonował dla kopalni "Saturn" w Czeladzi. Gości zachwyca nie tylko wygląd tego miejsca, ale również jego wyposażenie. Do dziś zachowały się oryginalne maszyny, a wśród nich między innymi generator "Wanda" (nazwany imieniem żony właściciela kopalni -Karola Wilhelma Scheibera II), przetwornice, suwnica oraz pulpit sterowniczy z charakterystycznymi zegarami. Na rewitalizację obiektu udało się pozyskać ponad 10 mln zł dofinansowania ze środków unijnych. Dziś odbywają się tu wystawy malarstwa, pokazy zabytkowych pojazdów oraz różnego rodzaju wydarzenia kulturalne. W tym roku Stowarzyszenie Na Rzecz Rozwoju Metropolii Górnośląskiej "Moje Miasto" przyznało galerii nagrodę "Superjednostka" za najlepszą realizację architektoniczną.

Galeria Sztuki Współczesnej Elektrownia w Czeladzi - rewitalizacja przemyslowych obiektów
fot. D. Kwiecień

Co z resztą?

Chociaż w województwie śląskim przeprowadzono wiele interesujących rewitalizacji, to wciąż ogrom niewykorzystanych obiektów niszczeje i popada w ruinę. Jak twierdzi Dariusz Walerjański,  Główny Specjalista Międzynarodowego Centrum Dokumentacji i Badań nad Dziedzictwem Przemysłowym dla Turystyki z Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu, naszym obowiązkiem jest ochrona dziedzictwa i jego aktywacja. - Moim zdaniem to ostatni dzwonek dla ocalenia tego bogactwa i wyselekcjonowania z niego tego, co nazwiemy diamentami, złotem i rubinami. Wszystkiego z zasobu dziedzictwa industrialnego nie uratujemy, ale warto i trzeba zachować najbardziej wartościowe, niepowtarzalne i niezwykłe miejsca. Do tego potrzebny jest profesjonalny program kreacji, aby stworzyć w tych miejscach funkcjonalne układy. Poprzemysłowe obiekty mogą być uratowane poprzez przystosowanie ich do celów biznesowych lub kulturalno-społecznych. Pewne obszary muszą podlegać komercjalizacji, dzięki czemu będzie można utrzymać część niekomercyjną - muzealną, kulturalną. Zrewitalizowane obiekty muszą zarabiać na siebie. Wzorem do naśladowania i czerpania inspiracji jest niemiecki program IBA Emscher Park dla rewitalizacji pokopalnianych i poprzemysłowych obszarów w Zagłębiu Ruhry - opowiada Dariusz Walerjański.

Gorące tematy

TYRASPOL - MIASTO WIDMO

TYRASPOL - MIASTO WIDMO

Tyraspol zwany „miastem widmem” to stolica jednego z najbardziej tajemniczych „państw” w Europie. Samo określenie „państwo” jest pewnym nadużyciem, ponieważ żaden kraj na świecie więcej

CO MA WSPÓLNEGO DORADCA TRUMPA, MACIEJ ORŁOŚ I PREZYDENT MIASTA?

CO MA WSPÓLNEGO DORADCA TRUMPA, MACIEJ ORŁOŚ I PREZYDENT MIASTA?

Zaufany doradca Donalda Trumpa Jonny Daniels, Maciej Orłoś i kilkunastu czołowych ekspertów od wizerunku, PR-u i marketingu w Polsce. I temat przewodni: Marketing polityczny a polityka wyborów. więcej

OFF-EM O OFF-IE

OFF-EM O OFF-IE

Ten festiwal nie ma się podobać. Ma intrygować, zadawać pytania, pobudzać do dyskusji i pokazywać wszystko to, co stanowi alternatywę dla utartych ścieżek muzycznych, myślowych, mentalnych. więcej

JEŚLI UDAŁO MI SIĘ TAM, UDA MI SIĘ WSZĘDZIE

JEŚLI UDAŁO MI SIĘ TAM, UDA MI SIĘ WSZĘDZIE

Rozmowa z Rafałem Olbińskim, polskim malarzem, grafikiem, twórcą ilustracji i plakatów znanych na całym świecie. więcej

Męskie Granie - Katowice

Męskie Granie - Katowice

Męskie Granie w Katowicach, czyli muzyczne legendy i nowe brzmienia Męskie Granie już w sobotę 22 lipca w Katowicach. Będzie to trzeci koncert sponsorowanej przez markę Żywiec trasy. Na więcej