Drugie życie starych obiektów

Kategorie: Lifestyle Silesia24
Utworzone: piątek, 26 września 2014 Autor: Dawid Kwiecień
fot. D. Kwiecień
Galeria Sztuki Współczesnej "Elektrownia"

 

Niegdyś Śląsk i Zagłębie kopalniami i hutami stały. Dziś charakter regionu jest  zupełnie inny, a mieszkańcy pracują głównie w branży usługowej. Coś jednak pozostało po przemysłowej historii regionu. To budynki i obiekty, które obecnie często popadają w ruinę, ale w część z nich tchnięto nowe życie.

Udane rewitalizacje

Przykładów udanych rewitalizacji nie trzeba daleko szukać. W centrum Katowic w Strefie Kultury powstała nowa siedziba Muzeum Śląskiego. Na terenie, na którym kiedyś funkcjonowała Kopalnia Węgla Kamiennego "Katowice" - szklane, przeźroczyste boksy współgrają z poprzemysłowymi obiektami. Zdecydowano się między innymi na wykorzystanie starej maszynowni, magazynu odzieży oraz wieży szybu "Warszawa", a w ostatnim czasie Muzeum Śląskiemu udało się uzyskać dofinansowanie rewitalizację kolejnych budynków - łaźni oraz stolarni. Projekt nowej siedziby został opracowany przez Riegler Riewe Architekten.

Galeria Szyb Wilson - rewitalizacja poprzemysłowych obiektów
Galeria Szyb Wilson, fot. archiwum Galerii Szyb Wilson

Innym miejscem wartym uwagi jest Galeria Szyb Wilson w Janowie-Nikiszowcu w Katowicach. 13 lat temu budynek działającej od 1826 roku kopalni "Wieczorek" nabrał nowego charakteru i dziś jest ważnym obiektem na kulturalnej mapie Katowic. To właśnie tu co roku odbywa się Międzynarodowy Festiwal Sztuki Naiwnej - Art Naif Festiwal. - Szyb Wilson, czyli dzisiejsza Galeria Szyb Wilson, został przejęty bezpośrednio po tym, jak zakończyła się działalność kopalni. Dlatego wszystkie pomieszczenie trzeba było zaadaptować, odremontować i wyposażyć, a także usunąć pozostałości po maszynach i sprzętach kopalnianych. Dzięki temu sale mogły pełnić nowe funkcje - powierzchni wystawienniczych, biur i magazynów. Niestety części niektórych budynków nie udało się uratować i zostały wyburzone. Inne odbudowano i dziś mają drugie życie - opowiada Karolina Luksa z Galerii Szyb Wilson.

Galeria Szyb Wilson - rewitalizacja poprzemysłowych obiektów
Galeria Szyb Wilson, fot. archiwum Galerii Szyb Wilson

Tam, gdzie od początku ubiegłego wieku działała Kopalnia Węgla Kamiennego "Gotwald" (pierwsza nazwa "Eminencja"), dziś mieszkańcy regionu robią zakupy i spędzają wolny czas. Silesia City Center to połączenie nowoczesnego obiektu z elementami przypominającymi o wcześniejszej funkcji tych terenów. - Od początku w założeniu miejsca było zachowanie artefaktów nawiązujących do górniczej tradycji tego miejsca, co więcej zależało nam na włączeniu ich w naturalny sposób w przestrzeń obiektu. Z jednej strony zrobiono to poprzez rewitalizację budynków pokopalnianych, zaadoptowano między innymi na kaplicę, biura, restaurację i sklepy, z drugiej poprzez zachowanie i odnowienie elementów dziś stanowią część stałej ekspozycji na Placu Słonecznym przed Silesią, dopełniając historię i tradycję tego miejsca. Ważne stało się pokazanie prawdziwych elementów, nie imitacji. Część elementów górniczych wpleciono także w architekturę centrum handlowego. Konstrukcja nowej części nawiązuje wyglądem do górniczego koszyka, jakim transportowano w XIX wieku węgiel, z kolei wewnątrz obiektu znajdujemy wypełnione węglem pylony - mówi Ewa Marcinek, dyrektor Silesia City Center.

Silesia City Center - rewitalizacja przemysłowych obiektów
Silesia City Center znajduje się na pokopalnianym terenie, fot. Silesia City Center

Udane rewitalizacje przeprowadzono również w Zagłebiu. W 2013 roku oficjalne otwarto Galerię Sztuki Współczesnej "Elektrownia" w ponad stuletnim budynku, który niegdyś funkcjonował dla kopalni "Saturn" w Czeladzi. Gości zachwyca nie tylko wygląd tego miejsca, ale również jego wyposażenie. Do dziś zachowały się oryginalne maszyny, a wśród nich między innymi generator "Wanda" (nazwany imieniem żony właściciela kopalni -Karola Wilhelma Scheibera II), przetwornice, suwnica oraz pulpit sterowniczy z charakterystycznymi zegarami. Na rewitalizację obiektu udało się pozyskać ponad 10 mln zł dofinansowania ze środków unijnych. Dziś odbywają się tu wystawy malarstwa, pokazy zabytkowych pojazdów oraz różnego rodzaju wydarzenia kulturalne. W tym roku Stowarzyszenie Na Rzecz Rozwoju Metropolii Górnośląskiej "Moje Miasto" przyznało galerii nagrodę "Superjednostka" za najlepszą realizację architektoniczną.

Galeria Sztuki Współczesnej Elektrownia w Czeladzi - rewitalizacja przemyslowych obiektów
fot. D. Kwiecień

Co z resztą?

Chociaż w województwie śląskim przeprowadzono wiele interesujących rewitalizacji, to wciąż ogrom niewykorzystanych obiektów niszczeje i popada w ruinę. Jak twierdzi Dariusz Walerjański,  Główny Specjalista Międzynarodowego Centrum Dokumentacji i Badań nad Dziedzictwem Przemysłowym dla Turystyki z Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu, naszym obowiązkiem jest ochrona dziedzictwa i jego aktywacja. - Moim zdaniem to ostatni dzwonek dla ocalenia tego bogactwa i wyselekcjonowania z niego tego, co nazwiemy diamentami, złotem i rubinami. Wszystkiego z zasobu dziedzictwa industrialnego nie uratujemy, ale warto i trzeba zachować najbardziej wartościowe, niepowtarzalne i niezwykłe miejsca. Do tego potrzebny jest profesjonalny program kreacji, aby stworzyć w tych miejscach funkcjonalne układy. Poprzemysłowe obiekty mogą być uratowane poprzez przystosowanie ich do celów biznesowych lub kulturalno-społecznych. Pewne obszary muszą podlegać komercjalizacji, dzięki czemu będzie można utrzymać część niekomercyjną - muzealną, kulturalną. Zrewitalizowane obiekty muszą zarabiać na siebie. Wzorem do naśladowania i czerpania inspiracji jest niemiecki program IBA Emscher Park dla rewitalizacji pokopalnianych i poprzemysłowych obszarów w Zagłębiu Ruhry - opowiada Dariusz Walerjański.

Gorące tematy

Nowa muzyka

Nowa muzyka

Na mapie polskich festiwali można spokojnie doliczyć się co najmniej kilkudziesięciu pozycji. Niektóre są małe, kameralne, zaszyte w podziemiach fortu lub leśnej głuszy. Inne wręcz więcej

PR W SAMORZĄDZIE JUŻ WE WRZEŚNIU

PR W SAMORZĄDZIE JUŻ WE WRZEŚNIU

Samorządowa gra o tron - rusza konkurs Kryształy PR-u Zmagania serialowych bohaterów o miejsce na tronie dobiegły końca. Ich role przejął jednak ktoś inny, a rozgrywka toczy się więcej

AIR SHOW W 100 LECIE POWSTAŃ ŚLĄSKICH

AIR SHOW W 100 LECIE POWSTAŃ ŚLĄSKICH

Widowiskowe podniebne akrobacje, rekonstrukcje walk i historyczne dioramy – już 15 czerwca na katowicki Muchowiec powróci FAJERA! W tym roku wydarzenie zostało włączone w oficjalne obchody więcej

FEST FESTIWAL 2019

FEST FESTIWAL 2019

Ponad 60 koncertów, 535 hektarów parku, który przewyższa swoją powierzchnią nowojorski Central Park, festiwalowe miasteczko i muzyczne gwiazdy z najwyższej półki więcej

TRANSGRESJE

TRANSGRESJE

tournee Moniki Ślósarczyk z niezwykłymi pracami po Śląsku Rowery górskie, Szatnia, Wyprzedaż w Biedronce czy Zumba to tylko niektóre wybrane obrazy Moniki Ślósarczyk, które będzie można więcej