Czy fotografia może zatrzymać czas?

Kategorie: Lifestyle Silesia24
Utworzone: wtorek, 30 września 2014 Autor: tmk
fot. Monika Łopacka

 

Przykładasz wizjer aparatu do oka, spoglądasz na ekran. Wciskasz przycisk i masz to. Trwało to moment. Zatrzymałeś/aś czas. Czy aby na pewno? Czy można zatrzymać czas? Odpowiedź na to pytanie jest niezwykle trudna i wymyka się wielu schematom. A kto bardziej kojarzy się z zatrzymywaniem czasu, jeśli nie osoby związane z fotografią?

Zapytaliśmy śląskich artystów fotografików o ich doświadczenia związane z zatrzymywaniem czasu. Czy faktycznie takie zjawisko istnieje, jak je interpretują i w jaki sposób wykorzystują je w swojej twórczości.

 

Krzysztof Szlapa

Czas (prawda, światło) to dla osoby poważnie myślącej o fotografii, zagadnienie kluczowe. Termin ten jest odwiecznym dylematem filozofów i zagadką fizyki. Nie wystarczy przecież spojrzeć na zegarek…

Myślę, że fotografia nie może zatrzymać czasu, chociaż bardzo byśmy tego chcieli. Zatrzymanie czasu w fotografii jest iluzją wynikającą ze specyficznego interpretowania obrazu. Patrząc na zdjęcie myślimy "to się wydarzyło". Dźwięk migawki utwierdza nas w tym przekonaniu i pozornie zamraża ruch. Pozwala na spektakularne efekty w fotografii reportażowej, przyrodniczej czy sportowej. Czy można podejść do tego zjawiska inaczej?

To pytanie stawiam sobie próbując zobrazować upływ czasu zamiast ułamka sekundy. W wyobraźni porównuję zdjęcie do melodii, która zawiera więcej treści niż pojedynczy dźwięk, Aby to osiągnąć stosuję dwie strategie: fotografowanie śladów (zdjęcie 1) lub długie naświetlanie (zdjęcie 2).

Powstające obrazy nie są łatwe w odczytaniu - wymagają myślenia w kategorii metafory (widzialne zjawisko przedstawia zjawisko abstrakcyjne) lub wyobraźni.

Najbardziej interesuje mnie odpowiedź na pytanie co wydarzyło się pomiędzy rozpoczęciem i zakończeniem naświetlania. Objawia się czasem w nieostrym obrazie. Jest jeszcze inna możliwość - zignorowanie czasu. Próba fotografowania poza czasem. Paradoksalne to właśnie ten typ zdjęć pozwala na zatrzymanie bliskie medytacji czy też długotrwałej, intymnej kontemplacji podczas oglądania prostej fotografii.

Zdjęcia fotografa Krzysztofa Szlapy
Ślady upływu czasu, fot. Krzysztof Szlapa
Zdjęcia fotografa Krzysztofa Szlapy
Przykład długiego naświetlania, fot. Krzysztof Szlapa

 

Andrzej Koniakowski

W mojej opinii nie jesteśmy w stanie zatrzymać czasu. Nie możemy zatrzymać czegoś, co nie istnieje. Czas jest tylko naszym wymysłem wynikającym z faktu, że żyjemy i jesteśmy ciekawi świata i jego przemian. My też się zmieniamy. Nauczyliśmy się liczyć dni i noce. Te liczby stanowią o długości naszego życia.

Ponieważ nie możemy tego zatrzymać - umieramy wszyscy. Umiera też ten ulotny niby czas. Jest to tylko liczba dni naszego życia.

Czy fotografia może zatrzymać czas? Ona nie zatrzymuje czasu ani naszego życia. Przypomina nam tylko to, co przeżyliśmy i co widzieliśmy robiąc fotografie.

Tak samo możemy traktować zapisywanie daty wykonania zdjęć.

Fotografia, którą wybrałem, udowadnia to najbardziej. Wspominam znajomą dziewczynę, a jej portret wkładam w okno starego budynku. Nawet nie pamiętam, kiedy robiłem te zdjęcia. Czas mi uciekł. A ja nie mam na to wpływu. Nie jest to żadne zatrzymanie czasu. To tylko przypomnienie.

Czas istnieje dla nas tak długo, jak tylko żyjemy.

Zdjęcia fotografa Andrzeja Koniakowskiego
Fotografia to nie jest zatrzymanie czasu. To przypomnienie, fot. Andrzej Koniakowski

 

Monika Łopacka

Każdy z nas ma w życiu wiele momentów, kiedy bardzo marzy o zatrzymaniu w czasie. Chwile, bliskie osoby, emocje - chcemy, aby trwały. Oczywiście jest to niemożliwe, dlatego poszukujemy drogi do zatrzymania czasu, znalezienia sposobu na uzyskanie nieśmiertelności. Fotografia jest doskonałym narzędziem do "zapamiętywania". Dzięki niej czas wydaje się być na chwilę w naszym władaniu, wycina fragment rzeczywistości i utrwala go. Wystarczy wcisnąć guzik i każda chwila może zostać zatrzymana, stać się przedmiotem, bibelotem, który możemy odtwarzać w nieskończoność.

Dla mnie sam moment wykonywania fotografii oraz ich późniejsze oglądanie i interpretacje są nierozłącznie związane z czasem, zatrzymywaniem go, ale także z przemijaniem. W swoich zbiorach mam wiele zdjęć służących mi jako dziennik. Dziś są one dla mnie wehikułem czasu. Dzięki fotografiom przenoszę się w czasie. Z drugiej strony dopada mnie nostalgia i poczucie, że to już nie wróci.

Mimo to nadal odczuwam silną potrzebę panowania nad czasem. Dzięki fotografii możemy nie tylko zatrzymywać czas, ale także kreować go i przekształcać. Każdy powrót do zdjęcia przyniesie nam nowe interpretacje i stworzenie nowej historii. Fotografowanie jest dla mnie magią i punktem wyjścia do rozważań na temat naszego postrzegania rzeczywistości, czasu, a także i przemijania.

Fotografia prócz oczywistych względów estetycznych i technicznych kryje w sobie także wiele aspektów, których na co dzień zdajemy się nie zauważać. A wystarczy sięgnąć do szuflady, zajrzeć do starych albumów rodzinnych. Czyż nie jest to nasz prywatny wehikuł czasu?

Zdjęcia fotografki Moniki Łopackiej
Fotografia to wehikuł czasu, fot. Monika Łopacka

Gorące tematy

CO MA WSPÓLNEGO DORADCA TRUMPA, MACIEJ ORŁOŚ I PREZYDENT MIASTA?

CO MA WSPÓLNEGO DORADCA TRUMPA, MACIEJ ORŁOŚ I PREZYDENT MIASTA?

Zaufany doradca Donalda Trumpa Jonny Daniels, Maciej Orłoś i kilkunastu czołowych ekspertów od wizerunku, PR-u i marketingu w Polsce. I temat przewodni: Marketing polityczny a polityka wyborów. więcej

OFF-EM O OFF-IE

OFF-EM O OFF-IE

Ten festiwal nie ma się podobać. Ma intrygować, zadawać pytania, pobudzać do dyskusji i pokazywać wszystko to, co stanowi alternatywę dla utartych ścieżek muzycznych, myślowych, mentalnych. więcej

JEŚLI UDAŁO MI SIĘ TAM, UDA MI SIĘ WSZĘDZIE

JEŚLI UDAŁO MI SIĘ TAM, UDA MI SIĘ WSZĘDZIE

Rozmowa z Rafałem Olbińskim, polskim malarzem, grafikiem, twórcą ilustracji i plakatów znanych na całym świecie. więcej

Męskie Granie - Katowice

Męskie Granie - Katowice

Męskie Granie w Katowicach, czyli muzyczne legendy i nowe brzmienia Męskie Granie już w sobotę 22 lipca w Katowicach. Będzie to trzeci koncert sponsorowanej przez markę Żywiec trasy. Na więcej

GLIWICE - JAZZ W RUINACH

GLIWICE - JAZZ W RUINACH

Jazz w Ruinach, jeden z najoryginalniejszych festiwali jazzowych, skupiający się na młodych, wschodzących gwiazdach, festiwal interdyscyplinarny, łączący kolejne obszary sztuki, rusza po raz więcej