Jesienna depresja

Kategorie: Rozrywka Silesia24
Utworzone: środa, 16 grudnia 2015 Autor: mj Źródło: mj
fot. mj
Aleksandra Gruszka - psycholog, psychoterapeuta, pedagog specjalny

 

XXI wiek przyniósł ludzkości wiele wspaniałych wynalazków. Niestety rozwój cywilizacyjny niesie za sobą również wiele zagrożeń. Jednym z nich są choroby cywilizacyjne, a wśród nich depresja, która często pojawia się w okresie jesienno-zimowym. O depresji rozmawialiśmy z Aleksandrą Gruszką - psychologiem, psychoterapeutą i pedagogiem specjalnym.

1. Z zakończeniem lata i z nastaniem pierwszych jesiennych chłodów, często dopada nas zły nastrój. Mówimy wtedy, że mamy jesienną depresję. Czym jest jesienna depresja i czy jest to stan, którym psychologowie zajmują się w pracy z pacjentem?

Jesienna depresja zwana też sezonowym zaburzeniem afektywnym charakteryzuje się objawami depresji, które pojawiają się co roku w październiku i listopadzie. Osoby dotknięte tym zaburzeniem przeżywają ciągłe zmęczenie, któremu towarzyszy stan przygnębienia i smutku, często też współwystępuje znaczne obniżenie aktywności, ociężałość, wzmożony apetyt, przyrost masy ciała (hipersomnia). Jesienna depresja zalicza się do zaburzeń nastroju, jednak najczęściej dotyczy ona zaburzenia dwubiegunowego, co oznacza, że w okresie jesiennym występuje depresja zaś marcu i kwietniu, gdy dzień staje się coraz dłuższy występuje przejście w fazę manii. Przejawia się to odczuwaniem stanu euforii, pobudzonym myśleniem, znacznie zwiększoną aktywnością. Nie jest to jednak warunek konieczny, żeby mówić o jesiennej depresji, ponieważ może ona występować samoistnie bez fazy manii w okresie wiosennym. Jesienna depresja jest jak najbardziej stanem, którym zajmują się psychologowie. W zależności od potrzeb i oczekiwań pacjenta można zaproponować w tym przypadku zarówno pomoc psychologiczną lub psychoterapię. Spotkania z psychologiem mogą pomóc w nabyciu konstruktywnych umiejętności radzenia sobie w trudnych sytuacjach, ponieważ deficyt w tym zakresie może dodatkowo nasilić objawy sezonowych zaburzeń afektywnych. Bardzo skuteczna w leczeniu jest fototerapia, która wykorzystuje specjalnie dobrane do tego celu lampy fluorescencyjne. Najlepsze efekty można uzyskać po połączeniu dwóch powyższych form oddziaływań.

2. Jakie są najczęstsze objawy jesiennej depresji i po czym poznać, że mamy z nią "do czynienia"?

Pierwsze objawy depresji sezonowej mogą pojawić się w październiku lub listopadzie. Odczuwamy wtedy smutek, przygnębienie, lęk. Osoby dotknięte sezonową depresją przeżywają załamanie i stan pustki. Ponadto towarzyszą temu odczucie przemęczenia, spadek aktywności i brak motywacji do działania, zwiększony apetyt, spadek popędu seksualnego oraz wzmożona senność. Zdarza się, że mogą występować także inne charakterystyczne objawy klinicznej depresji takie jak poczucie beznadziejności, problemy z koncentracją i pamięcią, utrata zainteresowań, obojętność na to co dzieje się wokół, unikanie okazji do czerpania radości (anhedonia), czy nawet myśli samobójcze. Depresję sezonową można rozpoznać na podstawie klasyfikacji jaką jest DSM-IV, która podaje, że objawy pojawiają się co roku w październiku i listopadzie i całkowitą remisją, czasami przejściem w fazę manii, gdy dni się wydłużają w okresie wiosennym. Ponadto mają miejsce cyklicznie przez minimum dwa lata. Diagnozę zaburzeń depresyjnych stawia lekarz wyspecjalizowany w tym zakresie. Nie można tego robić samemu, dlatego w tym celu należy udać się do lekarza psychiatry. Dodatkowo może on przepisać leki, które pomogą zmniejszyć objawy depresyjne. Jest to ważna kwestia, żeby nie dokonywać samodzielnej diagnozy, ponieważ nawet jeżeli występują objawy depresji jesiennej może być to zupełnie inna dolegliwość, która rozpoczęła się akurat w okresie jesienno-zimowym, tak jak depresja kliniczna, neurastenia czy dystymia.

3. Czy zmieniająca się pogoda jest rzeczywiście przyczyną tego co nazywamy jesienną depresją, czy przyczyn takiego stanu trzeba szukać głębiej?

Od wieków aktywność człowieka była kształtowana przez zmienność pór roku. Miesiące wiosenno-letnie sprzyjały zdobywaniu pożywienia, wzmożonej pracy, częstszym kontaktom towarzyskim i podróżom. Z kolei jesienią i zimą kiedy dzień stawał się krótszy, było mniej pracy i tempo życia ulegało spowolnieniu a człowiek wchodził w stan uśpienia i przygotowywał się do przetrwania zimy. Obecnie światło zostało zastąpione żarówką, a od człowieka oczekuje się, że poziom wysiłku będzie utrzymywał się na równym poziomie. Może być tak, że to, co kiedyś pozwalało nam przetrwać w trudnych warunkach teraz po prostu utrudnia nam życie. Natomiast w naturze nic nie uległo zmianie, ponieważ naturalną koleją rzeczy jest, że zimą przyroda zamiera, a wiosną budzi się do życia. Podobnie jest w środowisku zwierząt, w zimie, szukają schronienia przed zimnem czy mrozem, a wiosną wychodzą na świat. Można więc zaobserwować przekaz, który między wierszami mówi nam: zimę przetrwaj, a latem żyj. Podsumowując depresja sezonowa ma związek z porami roku, jest to jednak tylko wierzchołek góry lodowej. Przyczyn należy szukać głębiej. Ludzie kierują się skojarzeniami i przekazami, a właśnie z tym są związane pory roku. Najczęściej wiosna i lato uruchamia w nas odczucia radości, szczęścia i chęci życia, jesień i zima jest jej przeciwieństwem.

4. Jakie osoby są najbardziej narażone na tego typu stany?

Depresja jesienna często występuje u ludzi młodych, wyraźnie częściej u kobiet (60%-90%), głównie w rejonach, gdzie w okresie zimy jest duży niedobór światła słonecznego. Głównie są to osoby, które mieszkają w środkowych i północnych szerokościach geograficznych. Można ją zaobserwować również u dzieci, u których sezonowa depresja objawia się skłonnością do zachowań agresywnych. Z kolei u kobiet możliwe jest wystąpienie objawów napięcia miesiączkowego lub ich nasilenie. Dane te pochodzą z wyników badań jednak trudno jednoznacznie to określić, ponieważ właśnie ta grupa społeczna najczęściej zgłasza się do specjalistów po pomoc. Wciąż jest niejasność jak wygląda ta problematyka u mężczyzn, co wynika z faktu, że dalej unikają oni pomocy specjalistycznej, z przekonań stereotypowych dotyczących wzorców męskości determinowanych w głównej mierze przez siłę fizyczną i psychiczną. W ostatnich latach można zaobserwować jednak zmianę tego poglądu. Stopniowo zwiększa się liczba mężczyzn korzystających ze specjalistycznej pomocy. Można wnioskować, że wpływ na tę zmianę mają różne kampanie społeczne czy też programy profilaktyczne.

5. Czy jesienna depresja może przerodzić się w poważniejsze stany depresyjne?

Depresja jesienna może się pogłębić, objawy mogą się też nasilać, dlatego bardzo istotne jest nie zwlekanie z udaniem się po pomoc. Najgroźniejszą konsekwencją nieleczonej depresji sezonowej może być samobójstwo.

6. Jak radzić sobie z jesienną depresją?

Na początku warto odróżnić depresję sezonową od jesiennej chandry, która jest zjawiskiem normalnym, ponieważ wszyscy w tym okresie doświadczamy spadku energii. Z tym stanem możemy sobie poradzić sami, np. poprzez odpowiednią dietę, która zwiększy odporność organizmu. Dieta w okresie zimowym powinna być bogata w owoce i warzywa, pełnoziarniste pieczywo. Należy pamiętać o ciepłym posiłku, aby utrzymać odpowiednią temperaturę ciała. Bardzo pomocny przy jesiennej chandrze jest umiarkowany wysiłek fizyczny. Nie należy zapominać o odpowiednim wypoczynku i zadbać o to, aby dostarczyć organizmowi odpowiednią ilość snu. Warto również pamiętać o sferze społecznej i zadbać o spotkania z najbliższymi. Jeżeli natomiast mamy do czynienia z depresją sezonową, trzeba udać się do specjalisty, którym jest psycholog lub lekarz psychiatra, ponieważ samemu nie można sobie poradzić. Jak już wcześniej wspomniałam nierealne jest samodzielne określenie jaki stan się przeżywa, można to podejrzewać jednak pewności nie można mieć nigdy, dlatego trzeba w tym celu sięgnąć po specjalistyczną pomoc, żeby uniknąć ewentualnego pogłębienia objawów.

Gorące tematy

CO MA WSPÓLNEGO DORADCA TRUMPA, MACIEJ ORŁOŚ I PREZYDENT MIASTA?

CO MA WSPÓLNEGO DORADCA TRUMPA, MACIEJ ORŁOŚ I PREZYDENT MIASTA?

Zaufany doradca Donalda Trumpa Jonny Daniels, Maciej Orłoś i kilkunastu czołowych ekspertów od wizerunku, PR-u i marketingu w Polsce. I temat przewodni: Marketing polityczny a polityka wyborów. więcej

OFF-EM O OFF-IE

OFF-EM O OFF-IE

Ten festiwal nie ma się podobać. Ma intrygować, zadawać pytania, pobudzać do dyskusji i pokazywać wszystko to, co stanowi alternatywę dla utartych ścieżek muzycznych, myślowych, mentalnych. więcej

JEŚLI UDAŁO MI SIĘ TAM, UDA MI SIĘ WSZĘDZIE

JEŚLI UDAŁO MI SIĘ TAM, UDA MI SIĘ WSZĘDZIE

Rozmowa z Rafałem Olbińskim, polskim malarzem, grafikiem, twórcą ilustracji i plakatów znanych na całym świecie. więcej

Męskie Granie - Katowice

Męskie Granie - Katowice

Męskie Granie w Katowicach, czyli muzyczne legendy i nowe brzmienia Męskie Granie już w sobotę 22 lipca w Katowicach. Będzie to trzeci koncert sponsorowanej przez markę Żywiec trasy. Na więcej

GLIWICE - JAZZ W RUINACH

GLIWICE - JAZZ W RUINACH

Jazz w Ruinach, jeden z najoryginalniejszych festiwali jazzowych, skupiający się na młodych, wschodzących gwiazdach, festiwal interdyscyplinarny, łączący kolejne obszary sztuki, rusza po raz więcej